مرور و جمع‌بندی شیمی کنکور 1406

مرور شیمی کنکور فقط به ماه‌های پایانی محدود نمی‌شود. اگر از مهرماه مطالعه برای کنکور را شروع کرده‌اید، بهتر است مرور از همان زمان و به‌صورت مرحله‌ای وارد برنامه شود؛ یعنی هر مبحث بعد از آموزش و تست اولیه، در فاصله‌های زمانی مختلف دوباره بررسی شود و با نزدیک‌شدن به کنکور، مرورهای مبحثی جای خود را به آزمون‌های ترکیبی و جامع بدهند.

در شیمی، مرور باید چند بخش مختلف را پوشش دهد. مسائل و محاسبات به تمرین دوباره نیاز دارند، نکات حفظی و مفهومی باید مرتب بازیابی شوند و عبارت‌های کتاب درسی، شکل‌ها و جزئیات متن نیز نباید از برنامه کنار گذاشته شوند. به همین دلیل یک منبع واحد الزاماً تمام مراحل مرور را پوشش نمی‌دهد.  اگر هنگام خرید کتاب کمک درسی برای مرور شیمی کنکور بین منابع مختلف مردد هستید، بهتر است ابتدا مشخص کنید به تمرین آزمون، مرور عبارت‌ها یا جمع‌بندی نکات مفهومی نیاز بیشتری دارید. در این مطلب سه منبع با کاربردهای متفاوت را بررسی می‌کنیم:  موج آزمون شیمی دوازدهم برای آزمون و سنجش، کتاب عبارت‌های درست و نادرست شیمی موضوعی جامع خیلی سبز برای تمرین مفاهیم در قالب عبارت و عبارت‌نامه شیمی کنکور مهروماه برای مرور گسترده نکات مفهومی و توصیفی سه پایه.

مرور شیمی کنکور را از چه زمانی شروع کنیم؟

مرور زمانی اثر بیشتری دارد که هم‌زمان با مطالعه اصلی شکل بگیرد. اگر یک فصل را در مهر یا آبان مطالعه کرده‌اید، منطقی نیست تا ماه‌های آخر کنکور دوباره سراغ آن نروید. بخشی از مطالب شیمی، به‌خصوص جزئیات مفهومی و عبارت‌های متن کتاب، در فاصله چند ماه به‌تدریج فراموش می‌شوند.

می‌توان برنامه مرور را در سه مرحله در نظر گرفت:

·        مرحله اول؛ مرور هم‌زمان با مطالعه:  بعد از پایان هر مبحث، تست‌ها و عبارت‌های مرتبط با همان قسمت بررسی شوند.

·        مرحله دوم؛ مرور دوره‌ای:  پس از تکمیل چند مبحث یا فصل، سوالات ترکیبی و تست‌های علامت‌دار دوباره حل شوند.

·        مرحله سوم؛ جمع‌بندی:  با نزدیک‌شدن به کنکور، سهم آزمون‌های جامع بیشتر شود و مرور روی اشتباه‌ها، عبارت‌های علامت‌دار و مباحثی که هنوز ضعف دارند متمرکز شود.

سه کتابی که در ادامه بررسی می‌کنیم، هرکدام در بخشی از این مسیر کاربرد دارند.

بررسی موج آزمون شیمی دوازدهم الگو

موج آزمون شیمی دوازدهم نوشته امیرحسین معروفی و مسعود جعفری است و ساختار آن بیش از آنکه درسنامه‌محور باشد، بر آزمون و تمرین استوار است. کتاب مطالب شیمی دوازدهم را در کنار آزمون‌های ترکیبی و جامع ارائه می‌کند و در مجموع حدود ۱۲۱۰ تست دارد. ساختار آن شامل سوالات درست و نادرست، آزمون‌های مبحثی و آزمون‌های ترکیبی و جامع است. درسنامه مستقل و مفصلی در ابتدای مباحث وجود ندارد. نکات آموزشی بیشتر در پاسخنامه و در قالب «کلاس نکته» ارائه شده‌اند. بنابراین کتاب برای دانش‌آموزی که هنوز آموزش اولیه مبحث را انجام نداده، جایگزین منبع آموزشی اصلی نیست.

آزمون‌های موج آزمون شیمی دوازدهم چه کاربردی دارند؟

کتاب در ۹ بخش تنظیم شده است و علاوه بر چهار فصل شیمی دوازدهم، آزمون‌های جامع فصل‌ها و آزمون‌های ترکیبی را نیز در بر می‌گیرد.

·        مولکول‌ها در خدمت تندرستی

·        آسایش و رفاه در سایه شیمی

·        جامع فصل اول و دوم

·        شیمی جلوه‌ای از هنر، زیبایی و ماندگاری

·        شیمی راهی به سوی آینده‌ای روشن‌تر

·        جامع فصل سوم و چهارم

·        جامع شیمی دوازدهم

·        آزمون‌های ترکیبی

·        آزمون‌های جامع کنکور

در هر قسمت، سوالات درست و نادرست و سپس آزمون‌های تستی قرار گرفته‌اند. آزمون‌های ۲۰ سوالی برای تمرین مباحث همان بخش و آزمون‌های ۳۵ سوالی برای سنجش ترکیبی‌تر مطالب طراحی شده‌اند. برای آزمون‌ها زمان مشخصی نیز در نظر گرفته شده است. بنابراین دانش‌آموز علاوه بر بررسی میزان تسلط علمی، می‌تواند مدیریت زمان خود را نیز ارزیابی کند.

بررسی کتاب عبارت‌های درست و نادرست شیمی موضوعی جامع خیلی سبز

کتاب عبارت‌های درست و نادرست شیمی موضوعی جامع خیلی سبز نوشته حسین ایروانی و فرشاد هادیان‌فرد است و مطالب شیمی دهم، یازدهم و دوازدهم را پوشش می‌دهد. برخلاف منابع معمول شیمی، کتاب بانک تست چهارگزینه‌ای متداول ندارد و محور اصلی آن عبارت‌های درست و نادرست است. بنابراین هدف اصلی آن سنجش جزئیات مفهومی، حفظی و توصیفی شیمی است.

چرا تمرین عبارت در شیمی اهمیت دارد؟

در سوالات شیمی، ممکن است بخش زیادی از یک جمله صحیح باشد اما تغییر یک قید، عدد، شرط یا واژه باعث نادرست‌شدن کل عبارت شود. به همین دلیل، صرف اینکه دانش‌آموز مفهوم کلی یک موضوع را بداند همیشه برای پاسخ‌گویی به سوالات عبارتی کافی نیست. تمرین درست و نادرست دانش‌آموز را مجبور می‌کند جمله را دقیق بخواند و هر قسمت آن را با دانسته‌های خود مقایسه کند. این نوع تمرین برای مباحثی که حجم بالاتری از نکات متنی دارند یا برای دانش‌آموزانی که در تست‌های شمارشی و عبارتی خطا می‌کنند، قابل استفاده است.

این کتاب درسنامه مستقل ندارد. آموزش بیشتر از طریق پاسخنامه انجام می‌شود. پس از هر عبارت، دلیل درست یا نادرست بودن آن بررسی می‌شود و برای توضیح بعضی مطالب از نمودارهای درختی، مقایسه‌ها و یادآوری نکات مرتبط استفاده شده است. بخش دیگری با عنوان «عبارت‌های مسئله‌دار» نیز وجود دارد که در آن تشخیص صحت یک جمله ممکن است نیازمند تحلیل یا محاسبه باشد. این قسمت ارتباط میان مباحث مفهومی و مسئله‌ای شیمی را تمرین می‌دهد.

از آنجا که کتاب درسنامه جامع ندارد، استفاده از آن بعد از آموزش اولیه هر مبحث منطقی‌تر است.

بررسی عبارت‌نامه شیمی کنکور مهروماه

عبارت‌نامه شیمی کنکور مهروماه تألیف مرتضی نصیرزاده، امیرحسین کوچیان‌فرد، محمدحسین انوشه و مهدی جبرئیلی است و مباحث شیمی دهم، یازدهم و دوازدهم را پوشش می‌دهد. ساختار اصلی کتاب بر حدود ۴۶۰۲ عبارت درست و نادرست استوار است. به همین دلیل، حجم زیادی از نکات کتاب‌های درسی در قالب جمله‌هایی ارائه شده‌اند که دانش‌آموز باید آن‌ها را تحلیل کند.

عبارت‌نامه چگونه به مرور شیمی کمک می‌کند؟

وقتی دانش‌آموز چند بار متن کتاب درسی را می‌خواند، ممکن است به دلیل آشنایی با جملات تصور کند مطالب را کاملاً به خاطر دارد. اما زمانی که همان مفهوم با تغییر جزئی در قالب یک عبارت جدید ارائه می‌شود، میزان تسلط واقعی مشخص‌تر خواهد شد. در عبارت‌نامه، دانش‌آموز باید بررسی کند جمله از نظر علمی صحیح است یا خیر و سپس پاسخ خود را با توضیح کتاب مقایسه کند. به همین دلیل، این منبع را می‌توان هم در طول سال و بعد از پایان هر مبحث استفاده کرد و هم در دوران مرورهای بعدی به عبارت‌های علامت‌دار برگشت.

هر عبارت پاسخ مشخصی دارد و دلیل درست یا نادرست بودن آن نیز توضیح داده شده است.هنگام استفاده از کتاب، فقط تعداد پاسخ‌های صحیح اهمیت ندارد. اگر عبارتی را درست پاسخ داده‌اید اما برای انتخاب پاسخ تردید داشته‌اید، بهتر است آن را علامت‌گذاری کنید. با این روش، پس از چند مرحله مطالعه مجموعه‌ای از عبارت‌های دشوار یا فراموش‌شده ایجاد می‌شود که می‌توان در دوره‌های بعد فقط همان‌ها را مرور کرد.

تفاوت سه منبع مرور و جمع‌بندی شیمی

این سه کتاب نقش یکسانی ندارند و به همین دلیل مقایسه آن‌ها صرفاً بر اساس تعداد صفحه یا تعداد سوال چندان کاربردی نیست.

کتاب	تمرکز اصلی	محدوده	کاربرد
موج آزمون شیمی دوازدهم	آزمون و تست	دوازدهم + آزمون‌های ترکیبی	سنجش، تست‌زنی و مدیریت زمان
عبارت‌های درست و نادرست خیلی سبز	عبارات مفهومی و مسئله‌دار	دهم تا دوازدهم	مرور مفهومی و تشخیص جزئیات
عبارت‌نامه شیمی کنکور مهروماه	حجم گسترده عبارات	دهم تا دوازدهم	مرور نکات متنی و مفهومی

اگر دانش‌آموز در مسائل و شرایط آزمون مشکل دارد، صرفاً حل عبارت پاسخ این نیاز را نمی‌دهد. در مقابل، اگر عمده خطاهای او در نکات متنی و سوالات شمارشی است، حل آزمون بدون مرور این جزئیات ممکن است همان اشتباه‌ها را تکرار کند.

از مهر تا کنکور چطور از این منابع استفاده کنیم؟

در مهرماه هنوز زمان کافی برای آموزش، تست‌زنی و اصلاح نقاط ضعف وجود دارد؛ بنابراین نیازی نیست از همین حالا برنامه را شبیه جمع‌بندی نهایی تنظیم کنید.

در ماه‌های ابتدایی، پس از مطالعه هر مبحث می‌توان تعدادی عبارت از عبارت‌نامه شیمی کنکور مهروماه یا کتاب عبارت‌های درست و نادرست شیمی موضوعی جامع خیلی سبز حل کرد. هدف در این مرحله تثبیت مطالب و پیدا کردن جزئیاتی است که هنگام مطالعه اولیه نادیده گرفته شده‌اند. هم‌زمان با پیشروی شیمی دوازدهم، آزمون‌های مرتبط از موج آزمون شیمی دوازدهم نیز می‌توانند وارد برنامه شوند. پس از پایان چند فصل، آزمون‌های ترکیبی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. در این مرحله بهتر است نتیجه آزمون فقط با درصد سنجیده نشود؛ نوع اشتباه‌ها نیز باید مشخص شود. آیا مشکل محاسباتی بوده؟ نکته‌ای فراموش شده؟ عبارت سوال اشتباه خوانده شده؟ یا زمان کافی وجود نداشته است؟

 در ماه‌های پایانی، می‌توان حجم مطالعه جدید را کاهش داد و بیشتر سراغ آزمون‌های جامع، تست‌های غلط قبلی و عبارت‌های علامت‌گذاری‌شده رفت.

عبارت‌نامه مهروماه یا درست و نادرست خیلی سبز؟

هر دو منبع برای کار روی عبارت‌ها طراحی شده‌اند، اما ساختارشان کاملاً یکسان نیست.

عبارت‌نامه شیمی کنکور مهروماه حدود ۴۶۰۲ عبارت دارد و برای مرور گسترده نکات سه پایه طراحی شده است. کتاب عبارت‌های درست و نادرست شیمی موضوعی جامع خیلی سبز نیز به‌صورت موضوعی مباحث سه پایه را بررسی می‌کند و بخش مستقلی برای عبارت‌های مسئله‌دار دارد. اگر قصد دارید یک منبع عبارتی انتخاب کنید، بهتر است ابتدا نمونه صفحات، نوع دسته‌بندی و شیوه پاسخنامه را بررسی کنید. الزاماً داشتن هر دو کتاب برای همه داوطلبان ضروری نیست.

آیا موج آزمون را از مهر شروع کنیم؟

برای استفاده از موج آزمون لازم نیست تا پایان سال منتظر بمانید. هر بخشی که آموزش آن کامل شده باشد می‌تواند با آزمون‌های مربوط به همان مبحث سنجیده شود. بااین‌حال بهتر است آزمون‌های جامع و ترکیبی را زمانی حل کنید که مباحث مربوط به آن‌ها قبلاً مطالعه شده باشند. استفاده زودهنگام از آزمونی که بخش زیادی از مطالبش هنوز آموزش داده نشده، اطلاعات دقیقی درباره سطح واقعی دانش‌آموز نمی‌دهد. در مهر و ماه‌های ابتدایی، آزمون‌های مبحثی اهمیت بیشتری دارند و به‌تدریج با تکمیل مطالب، سهم آزمون‌های جامع افزایش پیدا می‌کند.

آیا در دوران مرور باید کتاب درسی را کنار بگذاریم؟

خیر. منابع مرور می‌توانند مشخص کنند کدام بخش‌ها نیاز به بازخوانی دارند، اما کتاب درسی همچنان مرجع اصلی بسیاری از نکات مفهومی، شکل‌ها و نمودارهاست.

اگر در یک عبارت چند بار اشتباه می‌کنید، بهتر است فقط پاسخنامه را حفظ نکنید و دوباره سراغ بخش مربوط در کتاب درسی بروید. همین موضوع درباره شکل‌ها، نمودارها و توضیحات اطراف آن‌ها نیز اهمیت دارد.

به این ترتیب منابع کمک‌درسی نقش ابزار سنجش و مرور را پیدا می‌کنند و کتاب درسی برای رفع ابهام و بررسی دقیق‌تر مطالب استفاده می‌شود.

جمع‌بندی

برای مرور و جمع‌بندی شیمی کنکور لازم نیست تا ماه‌های آخر صبر کنید. از مهرماه می‌توان مرور را به‌صورت مبحثی آغاز کرد و با پیشروی در درس‌ها، به‌تدریج آزمون‌های ترکیبی و جامع را وارد برنامه کرد. موج آزمون شیمی دوازدهم با حدود ۱۲۱۰ تست و ساختار آزمون‌محور، برای سنجش مباحث و تمرین مدیریت زمان کاربرد دارد. کتاب عبارت‌های درست و نادرست شیمی موضوعی جامع خیلی سبز برای بررسی عبارت‌های مفهومی و مسئله‌دار سه پایه طراحی شده و عبارت‌نامه شیمی کنکور مهروماه با حدود ۴۶۰۲ عبارت، امکان مرور گسترده‌تر مطالب مفهومی و توصیفی را فراهم می‌کند. به‌جای اینکه مرور شیمی را یک مرحله جداگانه در انتهای مسیر بدانیم، می‌توان آن را از ابتدای سال بخشی از برنامه اصلی قرار داد:

 مطالعه، تست، مرور عبارت‌ها، آزمون و تحلیل اشتباه‌ها.

 هرچه به کنکور نزدیک‌تر می‌شویم، سهم آموزش جدید کمتر و سهم آزمون، مرور سوالات غلط و بازبینی عبارت‌های علامت‌دار بیشتر خواهد شد.